فن پیج فیس بوک بساک

آبیاری و روش های آن
آبیاری و روش های آن

آبیاری و روش های آن

آبیاری ( Irrigation ) هنری بسیار کهنسال است . از حیثش تاریخی ، تمدن پس از پیشرفت آبیاری به وجود آمد . تمدن ها در اراضی فاریاب ( Irrigated land ) ظهور و در همین زمین ها از میان رفته اند .با کاربرد اصول آبیاری ، کشاورزی رونق می گیرد ، اما با آبیاری بی رویه ، اراضی فاریاب غیر قابل کشت شده و خسارت فراوانی پدید می آید .

 
تعریف :
 
 آبیاری عبارتست از افزودن آب به خاک به منظور تامین رطوبت مورد نیاز رشد گیاه ، اما تعریف گسترده تر آبیاری افزودن آب به خاک برای برآوردن مقاصد زیر است :
 
الف : افزودن آب به خاک به منظور تامین رطوبت مورد نیاز رشد گیاه
 
ب : تضمین رشد گیاه در برابر خشکی های کوتاه مدت
 
ج : خنک کردن خاک و جو ، به منظور ایجاد کردن محیط مناسب تر برای رشد گیاه
 
د : کاهش خطر سرمازدگی
 
ه : شستشو یا کاهش غلظت نمک های موجود در خاک
 
و : کم کردن خطر زیر شکستگی خاک
 
ز : نرم کردن کفه شخم و کلوخ ها
 
ح : تاخیر در شکوفه دادن از طریق خنک کردن به وسیله تبخیر
 
روش های آبیاری
 
1) آبیاری به شیوه ی سنت                           2) آبیاری به شیوه ی مدرن
 
روش های سنتی
 
الف : روش های غرقابی
 
ب: روش های نشتی
 
روش های غرقابی
 
الف : آبیاری کرتی
 
متداولترین روش غرقابی سنتی ، آبیاری کرتی است . در این روش کرت هایی به ابعاد چند متر تا چند ده متر می سازند و به وسیله ی مرز ها از هم جدا می سازند .
 
                      
 
 ابعاد کرت ها به بافت و ساختمان خاک بستگی دارد و معمولا به شکل مستطیل هستند . کرت ها معمولا بدون شیب بوده و دارای سطح صافی می باشند .
 
                      
 
 برای آبیاری هر قطعه ، آب را تا ارتفاع معینی وارد کرت می کنند .           
 
آب تا نفوذ کامل در آن باقی می ماند بنابراین در این سیستم رواناب به معنی کلمه وجود ندارد . اگر مقدار آب ورودی زیاد بوده و روی کرت جمع شود آب را با سطل یا تراکتور از کرت خارج می کنند . این روش به هیچ وجه برای گیاهان علفی و درختان میوه و علی الخصوص مرکبات توصیه نمی شود .                            
مهمترین معایب این سیستم
 
1)  یکی از مهمترین مشکلات این سیستم تسطیح زمین می باشد که بسیار زمان گیر و هزینه بردار می باشد و در صورت نداشتن ادوات باغی بیشتر به یک رویا می ماند تا واقعیت .                               
 
 در صورت ضعف سیستم زهکشی آب در روی خاک مانده و در صورت پایداری حکم مرگ درختان صادر خواهد شد و آب باقی مانده بر روی خاک علاوه بر گندیده شدن ، سبب اشباع ماندن خاک از آب شده و ریشه های درخت را به آرامی می پوساند .                                 
 
فرسایش در این روش آبیاری فوق العلاده زیاد می باشد و خاک با روند بسیار زیادی به سمت فقیر شدن می رود .
 
2) تلفات آب بسیار زیاد می باشد و راندمان مصرف آب بسیار پایین می آید و تا 30 درصد هم می رسد .                    
3) مواد حاصلخیز و مغذی خاک در اثر این آبیاری به راحتی شسته می شود و خاک پس از مدتی فقیر می شود .
 
4) با این روش علف های هرز شما را دعا خواهند کرد !!! چون شما بهترین شرایط را برای آن ها فراهم می کنید و به آن ها می گویید با حداکثر رشد ممکن زیاد شده و تکثیر شوند . چون تنها فاکتور مهم برای علف های هرز آب است و علف های هرز می توانند با شرایط نامساعد دیگر مقابله کنند ولی با آب نه .
 
5)  اگر شما آبیاری انجام دهید و خاک شما از خاک های سنگین باشد پس از 12 تا 36 ساعت با ترک های ابتدا کوچک و بعد بزرگ تری روبرو می شوید که اصطلاحاً سله نامیده می شود و حتما باید به صورت مکانیکی این سله ها را از بین ببرید در غیر این صورت این ترک ها می توانند ریشه ی درختان شما را پاره و میزان تبخیر از خاک را به طرز وحشتناکی افزایش دهند .                         
 
6) پس از آبیاری کرتی ، زمین غیر قابل نفوذ برای وسایل و تجهیزات باغی شده و همچنین عملیات داشت و برداشت بسیار طاقت فرسا می شود و در خوشبینانه ترین حالت تا زانوی شما گل آلود و لجن مال می شود که غیر از مشکلاتی در تمیز کردن ، این گل ها سبب افزایش وزن کفش ، چکمه و هر پوشش دیگری برای پا شده و رفت و آمد را برای شما مشکل می کند و خاکدانه های خاک شما را به نابودی می کشد . ( این نکته را بدانید بد نیست که خاکدانه های خاک در مواقعی که خیلی خیسند یا خیلی خشکند بسیار آسیب پذیرند و در این مواقع از عملیات باغی باید خودداری کنید و بهترین حالت خاک ، حالتی است که در اصطلاح گاورو نامیده می شود یعنی حالتی که با راه رفتن روی زمین ، گل به پایتان نمی چسبد و شما فقط تر بودن زمین را احساس می کنید )                    
 
7) با این کار سم بزرگی را به درختان خود تزریق می کنید . ( چون این مبحث تخصصی است و نیاز به زمینه چینی دارد من فقط اشاره ای به آن می کنم تا شما هم بدانید ! )
 
حالا چرا ؟
 
با دلیلی که برایتان می آورم سعی می کنم تا حد زیادی مطلب رو براتون روشن کنم . شما وقتی آبیاری می کنید که زمین خشک شده و درخت نیاز به آب دارد . خب تا اینجای کار هیچ مشکلی نیست . شروع به آبیاری کرتی کرده و تمام باغ خود را غرق در آب می کنید و به خیال خود که درختان عجب کیفی می کنند و حسابی سیراب می شوند . ولی تصور شما کاملا اشتباه است .
 
اولین تصور اشتباه شما این است که درخت کیف می کند در حالی که درخت را با این کار خفه می کنید !!!
 
محض اطلاع بدانید که درختان درهنگامی که آبیاری می شوند به هیچ وجه از آبی که وارد خاک می شود استفاده نمی کنند ، چون هیچ هوایی وجود ندارد و درخت زمانی آب را جذب می کند که همراه با هوا باشد و در اصطلاح خاک از آب 100 درصد اشباع نشود .
 
تصور اشتباه دوم شما این است که با این روش درخت سیراب می شود در حالی که بدانید هر درخت در زمانی که تشنه است باید مقدار معینی آب جذب کند . یعنی شما باید مقدار معینی آب وارد خاک کنید نه این که هر چه قدر بیشتر بهتر !!! حالا این مقدار چه قدر است دارای فورمول ها و محاسباتی است که به شما گفته خواهد شد . دقت کنید که وقتی شما تمام آب را به یکباره به زمین می دهید و این آب در خاک نفوذ می کند درخت دچار تنش و استرس و سردرگمی می شود .                         
با چندین عدد این مثال را بیشتر برای شما باز می کنم . ( عدد ها کاملا فرضی است )
فرض کنید در آبیاری اولی که انجام دادیم ، درخت 10 لیتر آب مصرف می کرد . پس از مدتی و به مرور با کاهش آب در خاک قبل از آبیاری دوم درخت 0.5 لیتر آب مصرف می کند . حال شما با یک شوک ناگهانی این میزان را به طرز فجیهی ...!!! بالا می برید در نتیجه درخت در یک استرس شدید و غیر قابل پیش بینی قرار می گیرد . به طوری که در پیش بینی حرکت بعدی خودش دچار مشکل می شود و در اکثر مواقع از رشد گیاه به مقدار زیادی کاسته می شود و درخت در حالت گیجی قرار می گیرد . حتی بسیاری از باغبانان از این ترفند برای افزایش گلدهی درخت با آبیاری بعد از یک دوره ی خشکی استفاده می کنند .
 
ولی دقت کنید که این دلیل نمی شود که شما به درختان خود قطره قطره آب بدهید بلکه دقت کنید یک دفعه آب را زیر درخت خالی نکنید و حداقل این کار را در 2 نوبت انجام دهید تا لااقل هوایی بین آبیاری وارد خاک شده و ریشه از آن استفاده نماید .
 
این مثال درباره انسان هم صدق می کند فرض کنید خیلی تشنه هستید حال یه شیشه آب معدنی جلوتون قرار می دن . اگه شما در یک نوبت این آب معدنی رو بخورید 100 درصد دل درد می گیرید . ولی اگه در چندین نوبت آب معدنی رو مصرف کنید هم حس تشنگی شما از بین می رود و هم از آب خوردن لذت می برید .
 
مهم ترین مزایای این سیستم
 
1) در مناطقی که آب رایگان ( رودخانه ، چشمه و ... ) یا بسیار  ارزان است این روش مورد استفاده قرار می گیرد و بسیار هم طرفدار دارد ولی با پیشرفت تکنولوژی و کم شدن منابع آبی این مزیت به فراموشی سپرده می شود .
                
 
2) در مناطقی که دارای یخبندان در زمستان می باشند با استفاده از کرت هایی با ارتفاع بلند با آبیاری زمستانه ( یخ آب ) ، آب را در خاک ذخیره می کنند .
 
خب بعد از مطالب فوق در لینک زیر ، آبیاری کرتی را به صورت تصویری نشان می دهیم . بقیه روش ها در پست های بعدی توضیح داده می شود .
 
( منبع :جزوات مهندس آقاجانی)
 
 

نوشته شده در سه شنبه هجدهم آذر 1393 ساعت 20:07:39 توسط مهندس احمد یزدانی
ویرایش شده در 18/09/1393 سه شنبه ساعت 20:24:27 توسط مهندس احمد یزدانی


بازگشت به صفحه آبیاری


امتیاز شما به این مطلب

در کادر زیر نظر خود را درج نمایید




 refresh
کد امنیتی را وارد نمایید