آشنایی با تکثیر و پرورش میگو
آشنایی با تکثیر و پرورش میگو

آشنایی با تکثیر و پرورش میگو

مقدمه:
ازفعالیت های عمده و اساسی که طی چند سال اخیر در سطح شیلات مطرح بوده است فعالیت های بخش پرورش آبزیان و به ویژه پرورش میگو  است میگو آبزی ارزشمندی است که از نظر مواد مغذی از ارزش صادراتی بالایی برخوردار است  طی چند سال اخیر کوشش های ارزشمندی به انجام رسیده است تا زمینه تحقق یکی از مهمترین برنامه های توسعه زیر بخش شیلات یعنی تکثیر وپرورش میگوهای دریایی فراهم گردد ثمره این تلاش ها امروز با وجود صدها هکتار مزارع پرورش میگو درگوشه و کنار نوار ساحلی جنوب کشورخودنمایی می کند. پرورش میگو از جمله فعالیت های آبزی پروری است که با توجه به سود آوری و کسب درآمد ارزی و وجود مناطق مستعد در کشور در حال گسترش می باشد و تا کنون سرمایه گذاری های وسیعی در این زمینه انجام پذیرفته است.
 تولید، اشتغال ، ازرآوری، تامین گوشت، ایجاد کمربند امنیتی در نوار ساحلی ،توسعه و عمران و...  از جمله مزایای پرورش میگو در کشور است ..
صنعت تکثیر و پرورش میگو:
سابقه در دنیا
سابقه پرورش میگو در جهان به روش سنتی دارای قدمت زیادی است و سابقه آن به صد سال قبل بر می گردد و برای اولین بار در کشور های آسیای جنوب شرقی و کشورهایی مانند تایلند ، ویتنام ، فیلیپین ، هند ، چین ‌، ژاپن و… توسط مردم و ساحل نشینان این کار را به صورت سنتی  انجام می شد ولی از سال 1963 بعداز اینکه توانستند میگو را به صورت مصنوعی تکثیر کنند این حرفه به صورت صنعتی رونق پیدا کرد و در همه کشورهای ساحلی توسعه یافت .
به طوری که هم اکنون در همه کشورهای آسیایی و کشور های آمریکای جنوبی از قبیل اکوادر ، برزیل، پرو ، مکزیک ، پاناما ، هندراس و … به صورت وسیعی گسترش یافته است. در کشور ایران هم از سال 1364 مطالعات و تحقیقات در زمینه پرورش میگو انجام شد و برای اولین بار در کشور مرکز تکثیر و پرورش میگو در روستای کلاهی از توابع شهرستان میناب  در سال 1371کار خود را شروع کرد و کارشناسان  زیادی راتربیت کرده است.
کشورهای تولید کننده میگو پرورشی در  جهان
 ( نیم کره شرقی وغربی )
منطقه نیمکره شرقی
منطقه نیمکره غربی
چین
برزیل
هند
کلمبیا
اندونزی
کاستاریکا
ژاپن
کوبا
کره
اکوادر
ماداگاسکار
هندوراس
مالزی
مکزیک
برمه
پاناما
فیلیپین
پرو
عربستان سعودی
ونزوئلا
سنگاپور
نیکاراگویه
ایران
امریکا
سری لانکا
تایلند
تایوان
ویتنام
موزامبیک
افریقای جنوبی
مصر
میگو چیست :
میگو از جانوران آبزی است که جزو شاخه بندپایان و رده سخت پوستان  است . میگوها انواع گوناگونی دارند که در آب شور و شیرین و هم در مناطق گرم و سرد یافت می شوند. و بیش از 300 گونه از آنها در سرتاسرجهان وجود دارند. میگوی های موجود در آبهای خلیج فارس و دریای عمان از نوع گرمسیری  است
ساختمان بدن میگو :
بدن از دو قسمت اصلی تشکیل شده است که شامل موارد ذیل است
1-                            سرسینه که از ترکیب سر وآبشش ها بوجود آمده است و دارای قسمت های زیر است
-کاراپاس که آبشش ها را می پوشاند
- رستروم یا خار در جلو سر قرار دارد که وسیله دفاعی محسوب می شود
-                      یک جفت چشم مرکب پایه دار
-                      یک جفت آنتن و شاخک که وظیفه حسی به عهده دارد
-                      پنج جفت پای حرکتی
-                      پنج جفت پای شنا گر
-                      شکم بند بند
 
تولید مثل میگو :
جنس نر و ماده میگو از هم جدا هستند میگوها در حدود یک سالگی بالغ می شوند  میگو های ماده داری 5 مرحله رسیدگی تخمدان هستند  در شکل صفحه بعد  مراحل رسیدگی تخمدان نشان داده شده است وقتی که تخمدان کاملا رسیده باشد مرحله چهار نامیده می شود در این مرحله تخم ها رسیده و از بدن خارج می شود .
تکثیر میگو:
امروزه به صورت مصنوعی میگو را تکثیر می کنند و در استخرهای خاکی میگو پرورش داده می شود
برای تکثیر میگو به میگوی مولد یا میگوی مادر که بتواند تخم تولید کند نیاز است برای این کار صیادان و کارشناسان به دریا می روند و با استفاده از تور صید میگو و به وسیله لنج میگوی مادر یا مولد صید می کنند .
کارشناسان تشخیص می دهند که کدام میگو دارای تخم است و آن را انتخاب کرده و به محلی که به آن مرکز تکثیر میگو می گویند انتقال میدهند  مرکز تکثیر مکانی است که تعداد زیادی کارشناس و کارگر در آنجا مشغول به کار هستند و شامل ساختمانی سالن مانند است که در آن حوضچه های بتونی زیادی با حجم حدود 10 متر مکعب ساخته شده است
ابتدا میگوی مادر راکه از دریا صید کرده اند برای مدتی به حال خود رها می کنند تا به محیط جدید عادت کند و سپس شوری آب و دمای آنرا تنظیم تا میگو دچار استرس نشود بعد از این عمل میگو ها را با محلول رقیق شده فرمالین شتشو می دهند تا از هرگونه آلودگی پاک شود
بعد از انجام این عملیات میگو برای انتقال به مخزن های تخم ریزی آماده است آنها را به این مخازن که حدود  300لیتر گنجایش دارد منتقل میکنند. با توجه به اینکه میگو در کف دریا زندگی می کند و دوست دارد در محیط آرام و تاریک باشد برای به وجود آوردن شرایط لازم مخازن را با پلاستیک های ضخیم و تیره می پوشانند و از ایجاد سر و صدا خودداری نموده  و میگو را در حالیکه آب آن هوا دهی می شود به حال خود رها می سازند
معمولا میگوها ی ماده تحت این شرایط از حدود ساعت 10 شب  به طورطبیعی تخم ریزی می کنند وهر میگو بین 100 تا 200 هزار تخم می ریزد .
صبح روز بعد کارشناسان میگو های تخم ریزی کرده را از مخزن تخم ریزی خارج کرده و و در زیر میکروسکوپ اقدام به شمارش تخم ها و بررسی کیفی آنها می کنند  و تخم های سالم را جدا سازی نموده و به مخازن پرورش منتقل می کنند تخم ها با چشم غیر مسلح به خوبی قابل رویت نیست  وکلا" میگوها در این مرحله میکروسکوپی هستند.
حدود 10 تا 12 ساعت بعد نوزادان میگو که هیچ شباهتی به میگوی بزرگ ندارند از تخم خارج میشوند که در این مرحله به آنها ناپلی می گویند نوزدان باید مرتبا" عمل دگردیسی را انجام دهند تا پس ازگذشت چندین روز که حدود16روز طول می کشد شکل ظاهری والدین خود را پیدا کنند.
در جدول زیر اسامی هریک از مراحل زندگی لاروی و زمان  تبدیل  آن نشان داده شده است.
نام مرحله
تعدادزیر مرحله
اندازه
زمان تبدیل
تخم
3مرحله تقسیم سلولی
2/0 میلیمتر
12تا 15 ساعت
ناپلی
6 مرحله
22/0 میلیمتر
48تا58 ساعت
زوا
3 مرحله
1/2میلی متر
5تا6روز
مایسیس
3مرحله
3/4میلی متر
4تا5روز
پست لارو
روزانه یک مرحله
8/4میلی متر
یک روز
تغذیه لارو میگو :
بچه میگو بعد از خروج از تخم نیازی به غذا ندارد و از ذخیره زرده که در تخم موجود بوده است تغذیه می کنند
ولی از مرحله ناپلی 5 باید غذادهی شروع شود در این مرحله لاروها از نوعی گیاهان  ریز میکروسکوپی که فیتوپلانکتون نامیده می شوند تغذیه می کنند کارشناسان این گیاهان میکروسکوپی را در سطح آزمایشگاه تکثیر و پرورش می دهند و همرا با آب که معمولا رنگ آنها قهوه ای یا سبز است میگو ها راغذادهی می کنند جایی که این گیاهان را پرورش می دهند فایکولب می گویند و باید
محیطی کاملا پاکیزه باشد تا از ورود هر گونه آلودگی قارچی و میکروبی جلوگیری شود.
وقتی که کمی بزرگتر شدند و به مرحله لاروی بالاتر رسیدند از سایر غذاهای مصنوعی ساخته شده که سرشار از مواد مغدی و ویتامین ها است استفاده می کنند در این مرحله همچنین از موجودی به نام آرتمیا تغذیه میشوند
آرتمیا نیز خود یک موجود آبزی از رده سخت پوستان است که در آبهای خیلی شور زندگی می کند
و در دریاچه ارومیه وجود دارد که در حقیقت می توان گفت
که تنها موجود آبزی زنده در این دریاچه است این موجود تخم هایی دارد که برای چندین سال می تواند در خارج از آب درون پوسته تخم زنده بماند  و به آنها سیست گفته می شودوبه صورت خشک می توان برای مدت ها آنها را نگهداری کرد به محض اینکه در آب شور قرار گرفت وآب را جذب کرد  بعد از حدود 24 ساعت نوزاد از تخم خارج میشود که از این نوزاد برای تغذیه لارو میگو استفاده می شود .نوزاد آرتمیا را در مخازن جداگانه پرورش می دهند و آنها را جدا سازی کرده و بطور خیلی زیاد به عنوان غذای زنده به لارو میگو می دهند
در طی این مراحل کارشناسان باید مرتبا وضعیت بچه میگوها را کنترل کنند و به آنها غذا بدهند تا رشد
کرده و دچار بیماری نشوند
آب مورد استفاده آب شور دریا است که به وسیله پمپ از دریا آبگیری میشود برای رفع هرگونه آلودگی ابتدا آب را ازصافی های مخصوص میگذرانند تا مواد زاید و معلق آن گرفته شود و سپس کلرزنی میکنند تا آلودگی ها برطرف شود و پس ازآنکه کلر آن خنثی شد و از بین رفت آن را برای میگو استفاده میکنند دقت در این مورد خیلی لازم و ضروری است زیرا در صورت بروز بیماری بچه میگو هاتلف می شوند  و خسارت مالی زیادی به صاحب مرکز تکثیر وارد می آید.
از زمانیکه میگو تخم ریزی کرد و تا زمانیکه بچه میگوها به سنی رسیدند که آماده برای پرورش در استخرها باشند حدود 25 تا 30 روز طول می کشد در این مرحله کسانی که استخر پرورش میگو دارند به مرکز تکثیر مراجعه می کنند و بچه میگوی مورد نیاز خودرا خریداری میکنند  تا اینجا هنوز بچه میگوها خیلی ریز هستند.
بچه میگوها را درون کیسه های دربسته همرا با آب و اکسیژن قرار میدهند و همراه با یخ  درون جعبه های یخدان قرار میدهند وبه وسیله وانت یا کامیون به محل مزرعه منتقل میکنند.
پرورش میگو:
میگو در استخرهای خاکی پرورش داده می شود ابتدا آب در یا را به وسیله احداث کانال به ساحل می آورند و در کنار آن استخرهایی به گنجایش حداقل یک هکتارمی سازند و به وسیله پمپ آن را آبگیری می کنند این استخرها دارای یک دهانه برای ورود آب و یک دهانه یا دریچه هم برای خروج آب دارند ودارای دیواره خاکی است که می تواند با ارتفاع حدود 2 متر آب را در خود نگهداری نماید بنابراین یک استخر پرورش میگو حدود 20000مترمکعب آب دارد.
پرورش دهنده میگو قبل از اینکه در استخر خود میگو بریزد باید آنرا ابتدا آهک زنی کند تا موجودات آلوده کننده از سطح استخراز بین بروند و استخر ضدعفونی شود و بعد از آنجام این عمل استخر را آب گیری کرده و برای اینکه آب استخر را تقویت و غنی سازی نماید از کود شیمیایی و کود مرغی استفاده می کند تا مواد مغذی و موجودات ریزی که فیتوپلانکتون و زئوپلانکتون نام دارند و میگو آن را می خورد در انجا تولید شود معمولا در هر استخر حدود 100کیلو کود استفاده می شود و اگر در طول دوره پرورش مشاهده کند که استخر نیاز به کود دارد باز هم می تواند از کود استفاده کند پس از
اینکه حدود 10 روزاززمان کود دهی گذشت و آب استخر به رنگ قهوه ای در آمد استخر برای ورود و ذخیره سازی بچه میگو آماده است .
پرورش دهنده یا مزرعه دار به مرکز تکثیر لارو مراجعه می کند و بچه میگوی مورد نیاز خودرا که از قبل سفارش داده است خریداری می کند و به مزرعه منتقل می کند  قبل از اینکه میگوها وارد استخرشوند باید میگوها با شوری و دمای استخر که میحط جدیدی برای آن محسوب می شود  عادت کند برای این کار حدود یک ساعت و با آرامی میگوها را درهمان کیسه های پلاستیکی که از مرکز تکثیرآورده شده است  درون آب استخر قرار داده و کم کم ازآب استخر به آن اضافه می کنند تا میگو به محیط جدید عادت کند در غیر این صورت میگوها دچار تلفات می شوند پس از عمل عادت پذیری میگوها را به آرامی درون آب استخر رها می کنند وکارذخیره سازی خاتمه می یابد.
در هر استخربدون استفاده از دستگاهای هواده بین 180 تا 200هزار بچه میگو رها می کنند  و در صورت استفاده از هواده میزان ذخیره سازی تا دو برابر این مقدار نیز امکان پذیر است میگوها در زمانی که در استخر رها سازی می شوند کمتر از یک گرم وزن دارند و پس دوره پرورش که حدود 4 تا 5 ماه طول می کشد وزن آنها به 15 تا 20 گرم  می رسد  و ا ز هر استخر حداقل  حدود 2000کیلوگرم میگو برداشت می شود . کارشناسان در طول مدت پرورش مراقبت لازم بعمل می آورند تا میگوها به خوبی رشد کنند باید هروز به آنها غذا بدهند و اکسیژن و شوری  و دما و پ هاش را اندازه گیری نمایند . برای اکسیژن رسانی به استخرها دستگاهی  به نام هواده در استخر نصب می شود این دستگاه که دارای پره یا پروانه است که به چرخش در آمده و سطح آب بهم میزند و باعث می شود که اکسیژن موجود در هوا با آب استخر ترکیب شده و وارد آب استخر گردد  هوادهی معمولا در آواخر شب و اوایل صبح که مقدار اکسیژن موجود در آب استخر کاهش می یابد   انجام می شود در هر استخر تعداد 4 تا 6 دستگاه هواده نصب می شود .
میگو هاعلاوه براینکه از غذاهای طبیعی موجود در استخر تغذیه می کنند به غذای مصنوعی یا دستی که در کارخانه های تولیدغذای میگو ساخته میشود نیز نیاز دارند این غذاها که به انها پلت گفته می شود به صورت دانه هایی به شکل استوانه ریزو خشک شده هستند که در استخر پاشیده می شود تا میگو از آن تغذیه کند . این غذاها از ترکیباتی همچون پودر ماهی پودرسرمیگو ذرت سویا نشاسته پودرگوشت روغن و موادمعدنی و ویتامین ها درست می شوند با افزایش سن میگو میزان و اندازه و ترکیب غذا فرق می کند .  درغذای میگو باید مواد پروتئنی چربی مواد قندی ویتامین ها و مواد معدنی وجود داشته باشد.
غذای میگو را تجزیه می کنند تا بتوانند مواد تشکیل دهنده آن را تعین کنند در غذای میگو ترکیبات زیر وجود دارد
نوع ترکیب
در صد موجود در غذا
پروتئین
40درصد
رطوبت
10درصد
چربی
9درصد
اسیدهای چرب
4/1درصد
فسفو لیپید
2درصد
فیبر
3درصد
خاکستر
12درصد
           
مشخصات استخر پرورش میگو:
در ایران برای احداث استخر پرورش میگو از 20 هکتار زمین استفاده می کنند که در این زمین حدود 15 استخر یک هکتاری ساخته می شود هر مزرعه پرورش میگو به وسیله یک کانال طولانی آب دریا به آن منتقل می شود و در کنار کانال پمپ های بزرگ به تعداد 3 دستگاه نصب می کنند که پمپ ها   آب را از کانال اصلی به کانال بتونی که بین استخرها ساخته شده است منتقل می کنند آب به وسیله دریچه های ورودی به استخر وارد میشود
در دیواره مقابل ورودی هم دریچه خروجی قرار دارد که هر زمان بخواهند آب را تعویض کنند یا اینکه میگو ها صید کنند دریچه خروجی را باز کرده و آب درون استخر
تخلیه می شود 
در یک مزرعه 20 هکتاری افراد زیر مشغول به کار هستند
مدیرمزرعه
1نفر
کارشناس
1نفر
موتوریست
1نفر
سرکارگر
1نفر
کارگر
6تا8نفر
راننده و تدارکات
1نفر
نگهبان
2نفر
در موقع صید میگو از استخر هم حدود 10تا 15 نفر کارگر موقت برای صید میگو در آنجا مشغول به کار می شوند
صید میگو از استخر:
پس از آنکه حدود 4 تا 5 ماه از زمان پرورش میگو در استخر گذشت با باز کردن دریچه خروجی و قراردادن تور برداشت در مقابل دریچه خروجی میگوها راکم کم صید میکنند و بلافاصله آن را در آب یخ خیلی سرد قرار میدهند و  برای اینکه میگوها تازه بمانند و رنگ آنها تیره و سیاه نشود میگو ها  با ماده متا بی سولفیت سدیم  شستشو می دهند و سپس    در جعبه های مخصوص همراه با یخ قرار داده و به وسلیه کامیون سردخانه دار به کارخانه های عمل آوری و بسته بندی منقل می کنند
در آنجا دوباره میگو ها  را شتسشو داده  و در دستگاههای مخصوص سایزبندی میگوها را در انداره های مختلف جدا سازی کرده و در جعبه های مقوایی مخصوص قرار داده و برای انجماد به سردخانه منتقل می کنند بعد ازین عمل میگو برای فروش آماده است که آن را در بازار داخل کشور به فروش می رسانند یا آنکه به کشورهای خارجی صادر می کنند
منابع و ماخذ
1-شجاع الدین .علی . (1370) راهنمای دوره کارآموزی کارگاههای کوچک تکثیر و
پرورش میگو.ترجمه ,شیلات ایران
2-شکوری,مهدی .(1376) فن آوری تکثیر و پرورش متراکم میگو ,ترجمه,شیلات ایران
3-دندانی , عادل, (1375) مدیریت تغذیه در استخرهای پرورش میگو,شیلات ایران
4-هراجی,مرتضی و نظری,علیرضا,روش های طبخ میگو,روابط عمومی شیلات ایران
5-پایگاههای اینترنیتی

نوشته شده در 26/11/1395 سه شنبه ساعت 15:41:19 توسط samira


بازگشت به صفحه تکثیر و پرورش میگو


امتیاز شما به این مطلب

در کادر زیر نظر خود را درج نمایید




 refresh
کد امنیتی را وارد نمایید