انتخاب سم پاش ها
انتخاب سم پاش ها
مبارزه شیمیایی بر علیه عوامل خسارتزا مساوی کاربرد انواع آفت کش ها و مساوی کاربرد سمپاش ها است.
یعنی به همان اندازه که آفت کشها در حفاظت، نگهداری و تولید محصولات کشاورزی نقش دارند، تجهیزات کاربرد آفت کش ها یا همان سمپاشها نیز نقش ایفاء می کنند و از طرفی همراه و همگام با تحول و پیشرفت در شناسایی و تولید آفت کش ها، تحول و پیشرفت های شگرفی در ساخت، طراحی و کاربرد سمپاش ها صورت گرفته است و انواع مختلفی از سمپاشها از ساده تا پیچیده و پیشرفته ساخته شده است که البته هر کدام متناسب با هدف خاصی ساخته شده و یا تغییر یافته است لذا در خرید سمپاش و یا انتخاب سمپاش یا توصیه به انتخاب یک سمپاش، لازم است با توجه به اهداف، انتظارات و نیازهای کشاورز به سمپاش (در کوتاه مدت تا دراز مدت) صورت گیرد. در زیر به نکاتی که باید سمپاش با توجه به آنها انتخاب شود اشاره می گردد.
 
1- استراتژی مبارزه: اگر استراتژی مبارزه ریشه کنی یک عامل قرنطینه ای وارده به یک منطقه باشد چون سرعت عمل بالا مد نظر ما است پس اولین گزینه، سمپاشی با سرعت عمل بسیار بالا مانند هواپیماها یا هلیکوپترهای سمپاش است و بعد از آن ممکن است سمپاشهای توربینی مانند انواع توربولاینرها و یا سمپاشهای توربین باغی خودکششی یا وابسته به تراکتور استفاده شود. اگر استراتژی پاشش دقیق و حفظ سم به علت گرانی و یا سمیت بالای سم باشد پس اولین گزینه برای سمپاش مناسب سمپاش های دقیقی مانند میکرونرها یا سمپاشهای با هد الکتروستاتیک و یا سمپاشهای بازچرخان خواهد بود. اگر استراتژی مبارزه، حفظ محیط زیست و عوامل مفید رها سازی شده باشد اولین گزینه برای انتخاب سمپاش مناسب، سمپاشی است که توان و امکان پاشش نواری سم را داشته باشد.
 
2- نوع عامل خسارتزا: اگر عامل جزو آفات باشد. بسته به محل استقرار آن که روی سطح گیاه یا زیر سطح گیاه یا نوع آفت مکنده یا برگخوار یا پرواز کننده یا خاکزی باشد يا اگر آفت ناقل ویروسی بسیار مهم و قرنطینه ای باشد و یا .... در نتیجه نوع سم، میزان محلول و قطر سم متفاوتی می خواهند که خود نوع سمپاش متفاوتی را هم طلب می کند. برای آفات مزارع بزرگ غیر وجینی مانند گندم و جو و .... هواپیماها و توربولاینرها مناسب هستند. برای آفات مزارع یا محصولات وجینی سمپاشهای کشنده یا سوار شونده بوم دار مجهز به نازلهای مناسب (هیدرولیکی مخروطی یا میکرونر یا اتومایزر و ترجیحا، دارای هذ الکتروستاتیک) توصیه می شود. اگر عامل از بیمارگرهای قارچی یا باکتریایی باشد و زیر برگ یا روی برگ و تعداد لکه ها یا تعداد اسپورهای کم یا زیادی داشته باشد و .... برای پوشش و محافظت مناسب گیاه به تعداد و قطر ذرات سم متفاوت و در نتیجه سمپاش متفاوتی نیاز خواهد بود. در این مورد قطر ذرات سم باید نسبت به آفات ریزتر و با تعداد بسیار بیشتر باشد سمپاشهای میکرونر و اتومایزر و انواع سمپاشهای با نازل هیدرولیکی برای این کار مناسب هستند. اگر عامل علفهای هرز باشد بسته به باریک برگ یا پهن برگ و سطح کل برگ و حجم علف هرز و مرحله رشدی و ارتفاع آن و ...  به میزان خاصی سم، میزان مناسبی محلول سمی و قطر ذرات خاصی (درشت تر از قطرات مورد نیاز آفات و بیماریها) و پوشش کاملی نیاز دارد که خود نیازمند کاربرد سمپاش های خاصی است سمپاشهای بوم دار مجهز به نازلهای بادبزنی که سم را از بالا روی علف های هرز می پاشند و پوشش کامل تری نسبت به سمپاشهای لانس دار ایجاد می کنند گزینه مناسبی هستند. بدیهی است هرچه عرض بوم در این سمپاشها زیادتر باشد کارایی سمپاش بیشتر و تردد و خسارت ناشی از کوبیدگی خاک و لهیدگی محصول کمتر خواهد بود. پس در کل با توجه به این که کنترل شیمیایی هر عامل خسارتزایی به نوع سم، میزان محلول و قطر سم متفاوتی نیاز دارد ما به نوع سمپاش متفاوتی نیاز داریم که در این صورت باید سمپاش خاصی را خرید یا انتخاب کنیم و یا نازل های مختلف را در اختیار داشته باشیم و نوع نازلها را تغییر دهیم( البته اگر خصوصیات سمپاش اجازه دهد).
 
3- محل کاربرد سم: اگر مزرعه باشد، مزرعه بزرگ یا کوچک باشد نوع سمپاش متفاوتی را هم طلب می کند.
 
اگر محل کاربرد سم باغ باشد، باغ کوچک یا بزرگ باشد، سن درختان، حجم کانوپی یا شاخساره درختان، ارتفاع و تعداد درختان  روی انتخاب سمپاش تاثیر دارد. اگر محل کاربرد سم انبار باشد. انبار بزرگ یا کوچک باشد، ارتفاع کم یا زیاد انبار و نوع عامل انباری بر انتخاب سمپاش مناسب تاثیر دارد. اگر محل کاربرد سم گلخانه باشد، گلخانه بزرگ یا کوچک باشد و بسته به نوع و ارتفاع گیاهان و ... انتخاب سمپاش متفاوت خواهد بود. برای  نهالستانها و باغات جوان می توان از سمپاشهای پشتی موتوری، اتومایزر، زنبه ای (با مخزن جدا و یا مجهز به تانکر)، فرغونی و یا برخی سمپاش های پشتی ساده استفاده کرد. در حالات یا مواردی می توان از توربولاینرها و حتی فوگرها یا مه پاشها استفاده کرد. در باغات چند ساله سمپاشهای زنبه ای و فرغونی و توربین باغی و تحت شرایطی برای برخی باغات از توربولاینرها استفاده کرد. در انبارها در وهله اول و بعد مه پاشها و سمپاشهای فرغونی یا زنبه ای مناسب ترند(در اینجا بحث استفاده از سمپاش ها است و مشخص است که در انبارها تدخین سموم گاز شونده بر کاربرد یک سمپاش ارجحیت دارد).
 
4- نوع و فرمولاسیون سم : نوع فرمولاسیون سم، میزان پخش شوندگی و چسبندگی، میزان حل شوندگی و یا تعلیق در آب، میزان خاصیت گیاهسوزی، ویسکوزیته سم و محلول سمی و اثر خورندگی سم و میزان فراریت سم و نیاز سم به وجود همزن در سمپاش، در انتخاب سمپاش اثرگذار است.
 
5- نوع محصول: برای گونه های باغی یا زراعی نوع سمپاش متفاوتی نیاز هست.
 
6- کیفیت و خصوصیت سطح مورد سمپاشی: برگ گیاه چرمی و واکس دار یا کرکدار است؟ سطح مورد سمپاشی سطح یک برگ یا یا سطح یک دیوار صاف است؟ سطح سمپاشی یک دیوار گاه کلی است؟ سمپاشی روی خاک است؟ و ..... بسته به این مسائل انتخاب سمپاش متفاوت خواهد بود.
 
7- دسترسی به سطح سمپاشی: هدف سمپاشی زیر برگ است یا روی برگ؟ زیر گیاه یا تاج آن و ...... بسته به این مسائل نوع سمپاش مناسب، متفاوت خواهد بود.
 
8- زیستگاه و پناهگاه عامل: عامل خسارتزا داخل درزها و شکافهای انبار یا خاک است؟ داخل پوست درخت پنهان شده؟ زیر برگ است؟ داخل مجتمعی از جوانه ها مخفی شده است؟ و .... بسته به این مسائل نوع سمپاش متفاوت خواهد بود.
 
9- طریقه ی کشت یا کاشت: کشت ردیفی است؟ کرتی است؟ سنتی است؟ و..... بسته به این مسائل نوع سمپاش متفاوت خواهد بود.
 
 10- وضعیت آب و هوایی و اقلیمی منطقه: اگر منطقه بادخیز باشد در نتیجه استفاده از میکرونر ها مناسب نیست.
 
اگر منطقه مرطوب باشد ممکن است گردپاشی بهتر از محلول پاشی باشد.
 
11-توپوگرافی و عوارض جغرافیایی منطقه:  در یک منطقه ناهموار هلی کوپتر بهتر از هواپیما عمل می کند.
 
در یک باغ شیب دار و بدون امکان استفاده از تراکتور، ممکن است استفاده از سمپاش فرغونی و زنبه ای بهتر باشد.
 
در یک باغ مسطح استفاده از سمپاشهای زنبه ای تانکردار و توربین باغی بهتر است. در کل این توپوگرافی و عوارض منطقه مورد سمپاشی است که امکان استفاده از نوع سمپاش خاصی را می دهد.
 
12- قطر قطرات سم مورد نیاز: با توجه به اینکه برای اهداف مختلف (آفات، عوامل بیمارگر، علفهای هرز و ...)به قطر ذرات متفاوتی از سم نیاز داریم پس به سمپاشهای خاص و متناسب با آن هدفها نیاز داریم. ضمن اینکه اندازه قطرات سم در میزان تاثیر سم و کاهش آلودگی محیط زیست تاثیر زیادی دارد. محلول سم پاشیده شده محتوی تعداد زیادی قطره است که به صورت ذرات کروی خیلی کوچک و اکثرا کمتر از نیم میلی متر هستند(بسته به نوع سمپاش، میزان فشار و نوع نازل و ....) اما اکثر ذرات باید قطری معادل قطر دلخواه ما و یا متناسب هدف ما از سمپاشی داشته باشند. لذا آنچه كه در توليد قطرات سمي توسط سمپاشها از اهميت بيشتري برخوردار است، توجه به مشخصات قطره مانند قُطر قَطرات، تعداد قطرات در واحد سطح و همچنين چگونگي پراكنش قطرات روی سطح هدف است. هر سمپاشی قطراتی با محدوده یا دامنه خاصی از اندازه قطر قطره ایجاد می کند مثلا سمپاش پشتی ساده اکثر قطراتی که تولید می کند درشت تر از سمپاش اتومایزر یا میکرونر است و لذا در جایی که ما نیاز داریم قطرات ریز باشند اولویت انتخاب با سمپاشهای اتومایزر یا میکرونر به جای سمپاشهای پشتی است(در اینجا هدف ذکر اندازه قطرات بر حسب میکرون برای یک هدف خاص نیست اما در انتخاب سمپاش(بسته به هدف ما از سمپاشی) تشخیص و یا تعیین قطر اکثر ذرات سم تولیدی با استفاده از کاغذهای حساس به آب و یا برابر مفاد کاتالوگ سازنده سمپاش توصیه می شود). خلاصه این که هر چه قطر قطرات تولیدی یک سمپاش درشت تر باشد ما تعداد قطرات کمتری داریم و با توجه به هدف ما از سمپاشی (کشتن حشرات یا قارچها یا علفهای هرز یا سمپاشی خاک یا سطح انبار یا فضای انبار یا گلخانه و ...) ما نیاز به قطر خاصی از قطرات سم با تعداد خاصی قطره در واحد سطح و با پراکنش مناسب هستیم و ميزان كارآيي عمليات سمپاشي شدیداً تحت تاثیر این پارامترهاست. (توضیح یک اصطلاح در مورد قطر ذرات تولیدی یک سمپاش: VMD  = (Volume Median diameter): متوسط قطر قطرات در یک سمپاشی بر حسب میکرون که نصف حجم پاشیده شده بصورت قطراتی درشت تر از  vmd  و نصف دیگر حجم پاشیده شده بصورت قطراتی کوچکتر از vmd هستند.)(توضیحی دیگر: یک قطره 400 میکرونی حجمی معادل 8 قطره 200 میکرونی و معادل 64 قطره 100 میکرونی و معادل 512 قطره 50 میکرونی است و لذا هر چه قطر قطرات کوچکتر باشد تعداد قطرات بیشتری خواهیم داشت.)
 
13- حجم محلول مناسب: برای ایجاد قطرهای خاصی از ذرات سم به میزان خاصی از محلول سمی و و به تبع آن سمپاش خاصی نیاز داریم. میزان محلول سمی مورد نیاز برای سمپاشی علفهای هرز و با متوسط قطر قطرات مورد نیاز حدود 150- 200 میکرون با میزان محلول سمی مورد نیاز یک آفت ریز و با متوسط قطر قطرات مورد نیاز حدود 100 میکرون یکی نیست و موقعی که ما به قطر قطرات و تعداد قطرات خاصی از سم نیاز داریم پس به میزان معینی از محلول سمی نیاز داریم و لذا به سمپاشی نیاز داریم که بتواند در سطح مد نظر ما همان مقدار محلول سمی با قطر ذرات سم دلخواهمان را بپاشد.
 
14- دسترسی به محل سمپاشی و یا فاصله از محل سمپاشی: هرچه دورتر باشد لازم است سمپاش سبک تر باشد و حمل و نقل آن آسان تر باشد. این مسئله در کشور ما که قطعات اراضی کوچک و تعداد قطعات زمین هر بهره بردار زیاد است و سمپاشها در خود مزارع نگهداری نمی شوند اهمیت بالایی دارد. مثلا اگر مزرعه ای در فاصله ی چند تا چندین کیلومتری روستا و در یک کوهپایه است شاید سمپاش میکرونر بهتر از یک سمپاش پشتی ساده باشد.
 
15- دسترسی به آب یا حامل سم: هرچه آب گرانتر و یا دسترسی به آن کمتر باشد بهتر است از سمپاشی با مصرف آب کمتر استفاده کرد.
 
16- دسترسی به سمپاش، قطعات سمپاش، یا وجود گارانتی و خدمات بعد از فروش و سرویس سمپاش: واقعیت این است که برخی از سمپاشهای جدید ضمانت تعویض قطعات و یا خدمات بعد از فروش مناسبی ندارند و یا برخی سمپاشهای قدیمی (مثلا سمپاشهای موتوری مارک های تجاری یکی دو دهه قبل) نیز همین مشکل را دارند. از طرفی تعداد تعمیرگاههای اختصاصی و کاملا مجهز و تعمیرکاران با تجربه برای همه انواع سمپاشهای مورد استفاده در کشور به تعداد کافی وجود ندارد و این خود می تواند شغل مناسبی برای افراد باشد.  
 
17- خطر و میزان خسارت سمپاش به محصول: اندازه و وزن سمپاش مهم است ممکن است خسارت سمپاش به علت نیاز به تردد و جابجایی در باغ یا مزرعه و کوبیدن خاک و له کردن گیاهان بسیار مهم باشد. ممکن است خسارت برخی سمپاشها روی محصول تا 5 درصد و يا بيشتر هم برسد. شاید ارزش اقتصادی سمپاشی با انتخاب سمپاش غیرمناسب کمتر از سود آن ناشی از کنترل عامل خسارتزا بشود.
 
18-  مرحله زندگی گیاه: در هر یک از مراحل رشدی گیاه، ارتفاع، اندازه و حجم گیاه مد نظر متفاوت است و نیاز به سمپاش متفاوتی وجود دارد. مثلا ذرت در اوایل رشد 10 سانتی متر و در اواسط رشد بیش از یک متر ارتفاع دارد و در این دو مرحله نمی توان از یک نوع سمپاش استفاده کرد شاید بتوان در مرحله اول می توان از سمپاش بومدار و در مرحله دوم از سمپاش توربولاینر استاده کرد.
 
19- هزینه ی عملیات سمپاشی: در سمپاشی هوایی مسئله ی اجاره ی هواپیما و دستمزد خلیان و ایجاد باند و سوخت هواپیما و .... مهم است و یا کاربرد سمپاش پشتی ساده کارگر زیادتر و ارزان تر می خواهد.
 
20- سهولت کاربرد سمپاش: برای برخی کشاورزان یک سمپاش پشتی ساده بر یک سمپاش موتوری ارجحیت دارد چرا که ممکن است نتوانند با سمپاش موتوری و روشن کردن و تنظیم فشار و سوخت و ..... آن کنار بیایند. این مسئله در مورد سمپاشهای پیچیده و پیشرفته هم برای برخی کاربران صدق می کند.
 
21- هزینه خرید و بازگشت سرمایه:  چه کشاورز بخواهد از سمپاش برای کار خود یا کرایه کاری استفاده کند مسئله قیمت آن بسیار مهم خواهد بود و در مواردی انتخاب کشاورز در خرید سمپاش بر اساس قیمت آن و نه تناسب آن با نیاز و مشکلش است.  در هر صورت این موضوع باید بررسی شود که آیا باید سمپاشی با قیمت ارزان تر اما با توانایی کمتر و زحمت بیشتر خرید یا سمپاشی گران تر و شاید کمی راحت تر؟
 
22- دوام سمپاش: دوام سمپاش و مدت زمان کارایی و کارکرد سالم آن مهم است اگرچه دوام سمپاش ممکن است با قیمت آن رابطه مستقیم داشته باشد (هر چند به حجم و نحوه استفاده و نگهداری آن و ...... هم ربط دارد) اما موقعی که حجم کار کشاورز بالاتر است انتخاب سمپاش با دوام تر، منطقی تر و البته اقتصادی تر است. (این مسئله برای نگارنده اتفاق افتاده که در طول چند سال مجبور به خرید چند سمپاش و چندین بار تعمیر سمپاشها شده در صورتی که اگر از ابتدا یک سمپاش با دوام تر (شاید مارک یا جنسی بهتر) انتخاب می شد این مشکل پیش نمی آمد).
 
23- سرعت یا زمان لازم برای سمپاشی: اگر کشاورز با مشکلی مواجه شده که زمان کمی فرصت دارد و در اسرع وقت باید عملیات سمپاشی را انجام دهد لازم است سمپاشی با سرعت کار بالاتر انتخاب کند. این تفاوت حتی بین یک سمپاش پشتی استوانه ای با یک سمپاش پشتی اهرم دار معنی دار است و این تفاوت بین سمپاشهای پشتی ساده با پشتی موتوری بیشتر است و تفاوت اینها با سمپاش تراکتوری بسیار بیشتر خواهد بود.
 
24- تکرار و تعدد سمپاشی: زمانی که کشاورز محصولی دارد که به چندین بار سمپاشی در طول فصل زراعی نیاز دارد باید سمپاشی را انتخاب نماید که سمپاش اولاٌ توان و دوام تکرار سمپاشی ها را داشته باشد و ثانیاٌ هزینه عملیات و خسارت آن به محصول کم و امکان استفاده چند باره در فصل رشد متناسب با مرحله رشدی گیاه را داشته باشد.
 
در مجموع با توجه به یک یا چندین مورد از موارد فوق انتخاب سمپاش تحت تاثیر قرار می گیرد و انتخاب سمپاش باید از تمامی جوانب بررسی شود تا در خرید و یا انتخاب سمپاش برای انجام عملیات اشتباهی صورت نگیرد.
 
منبع:irwestplant.blogfa.com/post/22

نوشته شده در چهارم اسفند 1392 ساعت 23:18:05 توسط مهندس احمد یزدانی
ویرایش شده در 11/12/1392 ساعت 01:14:03 توسط مهندس احمد یزدانی


بازگشت به صفحه مبارزه با آفات


امتیاز شما به این مطلب

در کادر زیر نظر خود را درج نمایید




 refresh
کد امنیتی را وارد نمایید