معرفی کتاب کشاورزی


محصولات ارگانیک
بیمه محصولات کشاورزی
بیمه محصولات کشاورزی

بیمه محصولات کشاورزی

 بخش کشاورزي در اقتصاد کشورهاي در حال توسعه به خصوص ايران به  سبب در برگرفتن فعاليت جمع کثيري از جمعيت جا يگاه ويژه اي دارد  (فائو،1998). با توجه به شرايط طبيعي و اقتصادي کشور ما، مخاطراتي که سرمايه گذاري در بخش کشاورزي را تهديد مي کند بسيار جدي است . کشاورزي فعاليتي سرشار از مخاطرات است. در اين فعاليت انواع مخاطرات طبيعي، اجتماعي، اقتصادي، و مخاطره آميز فعاليتهاي کشاورزي شيوه ها و طرق متفاوتي را به منظور کاهش مخاطره به کار گرفته اند که از بين آنها سه شيوه اصلي اجتناب از مخاطرات اجتناب پذير، پيشگيري از مخاطرات از طريق اصلاح و بهبود تسهيلات و فنون و سازمان و سهل انگاري برخي از مخاطرات غير قابل اجتناب و غير قابل پيشگيري و نتيجه چاره انديشي براي ساز و کار هاي جذابي عموميت دارد (برزنده،1378).
بر اساس هريک از اين رويکردها چارچوب هاي عملياتي خاص تدوين شده است که بروي هم شکل گيري نظام هاي بيمه محصولات کشاورزي در کشور هاي مختلف متناسب با شرايط اقليمي و اقتصادي – اجتماعي کشورها منجر شده است . مجموعه اطلاعات موجود بازگوي آن است که کار بست اين سياست ها در بسياري از کشورها از طريق کاهش مخاطره  آميزي فعاليت ها و افزايش توليد  صادرات محصولات کشاورزي را فراهم ساخته است . همين طور بخش کشاورزي در کشور با تامين حدود 26 درصد توليد ناخالص ملي ( GNP) ، 25 درصد اشتغال نيروي کار بيش از 80 درصد نيازهاي غذايي ، 26 درصد صادرات غير نفتي و حدود 90 درصد نياز صنايع به محصولات کشاورزي به عنوان مهمترين بخش اقتصادي و محور برنامه هاي توسعه اقتصادي اجتماعي  کشورها مطرح است(سازمان مديريت و برنامه ريزي،1384). با وجود اهميت بخش کشاورزي در اقتصاد کشور، فعاليت در اين بخش نسبت به ساير فعاليت هاي توليدي و اقتصادي تفاوتهايي دارد، از جمله اينکه فعاليت در بخش کشاورزي به علت اتکاء زياد بروي طبيعت ،ذاتاً فعاليتي پرخطر و تداوم با ريسک محسوب مي شود (سجادي،1378).
در بين سيستم هاي مختلف حمايت از توليد کنند گان بخش کشاورزي و دامداري و جبران زيانها و خسارات آنها، بيمه محصولات کشاورزي و دام به عنوان يکي از ابزارهاي حمايتي مناسب جهت حمايت از منابع مالي توليدکنندگان و سرمايه گذاران اين بخش ها در هنگام بروز  حوادث قهري و طبيعي، از سوي صاحب نظران علوم اقتصادي کشورها مورد تاکيد جدي قرار گرفته است و در نظام هاي مختلف کشاورزي مورد تاکيد جدي قرار گرفته است و در نظام هاي مختلف کشاورزي و دامداري اکثر کشورهاي در حال توسعه و توسعه يافته جهان اعمال مي شود ( ترکماني،1377).
اهميت و ضرورت توجه به بيمه محصولات کشاورزي
توليد کشاورزي يکي از پر مخاطره ترين فعاليت هاي اقتصادي است. بلاياي طبيعي، آفات نباتي، انواع بيماري هاي گياهي، تغييرات ناگهاني دما و گاه حتي بي موقع ممکن است خسارت زيادي به کشاورزان وارد کند و از آنجا که بخش مهمي از توليد کنند گان کشاورزي ،بويژه در کشورهاي در حال توسعه جهان، توان مالي محدودي دارند گاه حتي کمترين خسارت ممکن است آنها را از هستي ساقط کند. شرايط زندگي فلاکت باري را بر آنها تحميل کند. به همين دلايل است که بيمه محصولات  کشاورزي را مي توان يکي از اهرمهاي توسعه کشاورزي دانست ، زيرا با استفاده از اين ساز و کار نه تنها مي توان از طريق پس اندازي هاي اندکي که انبوه کثيري از کشاورزان به عنوان حق بيمه مي پردازند، خسارت وارد به کشاورزان خسارت ديده جبران کرد، بلکه بوسيله آن مي توان امنيت بيشتري را براي توليد کنندگان کشاورزي فراهم آورد .آنچه مسلم " بيمه محصولات کشاورزي" نقش بسيار موثري به ويژه در دوران گذر کشاورزي از ويژگي هاي کشاورزي سنتي به کشاورزي تجارتي ايفا مي کند وابسته در کشور به دليل موقعيت جغرافيايي آن با ابعاد تشديد شده اي از مخاطرات توليدي در بخش کشاورزي روبروست که اهميت ضرورت توجه جدي تر به سازوکار بيمه کشاورزي را رو آن چند برابر مي سازد(صندوق بيمه محصولات کشاورزي1378).
خطرات غالب در نظام هاي کشاورزي مختلف با هم تفاوت مي کنند . اما حتماً منصفانه است ، اگربگوييم کشاورزان کشورهاي در حال توسعه در معرض بيشتر خطرها هستند و کشاورزان کم درآمد ، به ويژه در مناطق توسعه نيافته بيش از همه به خطر مي افتند  براي مقابله با اين خطرات ، کشاورزان و جوامع روستايي و همچنين برنامه ريزان کشورهاي مختلف طيفي از برنامه هاي مهار خطر به وجود آورده اند. از جمله اين برنامه ها، دخالت دولتها در مهار خطر از طريق بيمه محصولات زراعي است تا در مقابل  زيانهاي ناشي از سوانح طبيعي از کشاورزان حمايت کنند و بدين سان به حفظ سطح درآمد بهره وري آنان مدد رسانند(فردوسي1373).
امنيت اقتصادي که از بيمه محصولات کشاورزي تامين مي شود مي تواند دست کم چهار هدف مهم زير را برآورده سازد :
1-ايجاد شرايط و فضاي اين لزوم براي جذب سرمايه در بخش کشاورزي
2-تامين عدالت اجتماعي
3-مقابله با فقر و آسيب پذيري بويژه در مورد دهقانان و کشاورزان متوسط و کوچک از طريق تضمين ثبات درآمد کشاورزان
4-کمک به فراهم سازي شرايط توسعه پايدار کشاورزي(رحماني1378).
 مفهوم بيمه کشاورزي:
بيمه محصولات کشاورزي در تئوري يک مکانيزم مشارکت در پذيرش ريسک است .اما عمل يک ابزار هزينه بر جهت انتقال ريسک از کشاورزان و توليد کنند گان به بيمه گران دولتي يا خصوصي مي باشد . بيمه کشاورزان نوعي بيمه است که به موجب آن محصولات کشاورزي در مقابل مخاطرات جوي مانند تگرگ ، طوفان، سيل، صاعقه، يخبندان و گرمازدگي و بيماري هاي نباتي و حوادثي مانند آتش سوزي مورد پوشش قرار مي گيرند و خسارت مالي وارد به کشاورز بيمه گذار در دوره کاشت ، داشت و برداشت تا ميزان مورد تعهد بيمه گر جبران مي شود ( فرجادي،1376).
بيمه محصولات کشاورزي در مفهوم وسيعتر نوعي تامين پوشش حمايتي براي انواع محصولات زراعي و باغي، دامي، زنبور عسل، کرم ابريشم، آبزيان پرورشي، طرحهاي جنگلداري، مرتع داري و آبخيز داري در مقا بل خسارتهاي ناشي از سوانح طبيعي و حوادث قهري نظير تگرگ ، طوفان ، خشکسالي، زلزله، سيل، سرمازدگي، يخبندان، آتش سوزي، صاعقه، آفات و امراض نباتي عمومي و قرنطينه اي و امراض حيواني و قرنطينه اي مي باشد که به موجب عقد قرارداد و بيمه گذار با شرکت يا سازمان بيمه گر.در صورت بروز حوادث و وارد آمدن خسارت ، بيمه گر موظف به جبران خسارت مالي بيمه گذار تا ميزان مورد قرارداد و براي خطر قيد شده و مندرج در قرارداد بيمه مي باشد (نعيمي نظام آبادي،1377).
نقش بيمه محصولات کشاورزي در توسعه کشاورزي
از آنجا که در ايران با رشد سريع جمعيت ، تقاضا براي مواد غذايي افزايش يافته است . سرمايه گذاري جديد در بخش کشاورزي و افزايش سطح زير کشت مناطق در معرض خطرات طبيعي، در حال گسترش است. در مسير سرمايه گذاري هاي جديد ، خطراتي وجود دارند که هر سرمايه گذار را با تهديد مواجه مي کند. از سوي ديگر طبيعت نيز به کساني که مناطق در معرض خطرات طبيعي را زير کشت مي برند مخاطراتي سهمگين تحميل مي کند که قابل پيش بيني و کنترل نيستند. بنابراين براي اينکه کشاورزان با اطمينان خاطر نسبت به تقليل و بکارگيري شيوه هاي جديد توليد و همچنين گسترش سطح زير کشت اقدام کننده بيمه محصولات کشاورزي مورد توجه قرار مي گيرد. از آنجا که فعاليت کشاورزي اتکاء به طبيعت  دارد ، بنابراين با خطرات بي شمار طبيعت  نيز روبروست. طوفان تند، باد، سيل، يخبندان تگرگ و... نمونه ها يي از خطرات طبيعي کشاورزي هستند ( ميلاني1375).
بيمه محصولات کشاورزي براي از بين بردن خطرات نقشي ندارد. بلکه به منظور سر شکن کردن خطر در طول زمانهاي مختلف بکارگرفته مي شود . سر شکن کردن خطر در طول زمان به اين شکل صورت مي گيرد که کشاورز با پرداخت حق بيمه، زيان ناشي از وقوع خطر را در طول زمان تقسيم مي کند. به اين دليل حق بيمه را قيمت تامين و ايجاد امنيت براي کشاورزي نيز ناميده اند. اولين اثر مثبتي که در توسعه کشاورزي، نقش آن بروي کشاورزان ريسک گريز است. يک کشاورز ريسک گريز در صورتي که ، پوشش هاي بيمه اي مورد حفاظت قرار بگيرد و مانند آن است که در فعاليتي بدون ريسک به فعاليت  مي پردازد. شرکت فعاليتهاي  همراه با ريسک تنها همراه با افزايش ريسک پذيري کشاورزان و تشويق آنان به پوشش هاي بيمه اي امکانپذير مي باشد.
نقش ديگر بيمه محصولات کشاورزي در افزايش سرمايه گذاري در بخش کشاورزي است، بايد توجه داشت که هزينه هاي اقتصادي ريسک محدود به خسارت غير منتظره ناشي از آن نيست. وجود ريسک بوجود آمدن فضاي عدم اطمينان  ميشود و اين براي تاثير گذاري بر قيمت هاي سايه اي، هزينه هاي نامرئي اضافي را بر کل اقتصاد، بطور اعم  و بر بخش کشاورزي به طور اخص تحميل مي کند. ريسک و به تبع آن عدم اطمينان با بالا بردن  نا اطميناني و در نتيجه کاهش نرخ بهره وري انتظاري موجب پايين آمدن بهره وري نهايي سرمايه گذشته و بر تخصيص سرمايه ها بين فعاليتهاي مختلف اثر مي گذارد . به عبارت ديگر عامل ريسک موجب نا کارايي در تخصيص بهينه سرمايه هاي موجود به سرمايه گذاري هاي کشاورزي و کند شدن روند توسعه سرمايه گذاري هاي جديد مي شود .
بيمه محصولات کشاورزي علاوه بر آنچه که در بالا عنوان شد در موارد ذيل نيز تاثير داشته است :
1-                  تامين نيروي انساني براي بخش کشاورزي
2-                 ثبت درآمد کشاورزان که به نوبه خود به تثبيت اقتصادي کمک مي کند .
3-               گسترش تکنولوژي جديد در بخش کشاورزي ( نعيمي نظام آبادي 1370)
بيمه محصولات کشاورزي و ترويج کشاورزي
از فعاليتهاي آينده ترويج کشاورزي را مي توان تدوين اقدامات حمايتي دانست که باز پرداخت وام بانکي کشاورزان بيمه شده را بهبود دهد . بدين معني که اگر کشاورزان متحمل زيان شوند ، در صورت برخورداري از بيمه کشاورزي قادرند به تعهدات خود عمل نمايند. بعلاوه اين برنامه نشان مي دهد . بيمه محصولات زراعي از نظر جمع آوري اطلاعات مربوط به ميزان در خطر افتادن کشاورزان، که از طرف موسسات وام دهنده در تصميم گيري براي افزايش يا عدم  افزايش وام استفاده قرار مي گيرد اثرات مثبتي به بار مي آورد. ارتباط تنگاتنگ بين برنامه هاي ترويج کشاورزي و بيمه محصولات زراعي تنها در صورتي مي تواند انگيزه اي براي پذيرش تکنولوژي از سوي روستاييان قرار گيرد که مولفه هاي زير را به همراه داشته باشد.
1-                  با فعاليتهاي اطلاع رساني ترويج ، روستاييان از خطر گريزان باشند و درک درستي از فوايد بيمه محصولات کشاورزان و مفاهيم منبعث از آن داشته باشند .
2-                 تکنولوژي به تازگي در منطقه شناسانده شده باشند .
3-               کشاورزان نتوانسته باشند از تمام ظرفيت توليدي خود استفاده کنند و از اين رو امکان سرمايه گذاري بيشتري وجود داشته باشد (متين 1374).
بيمه کشاورزي در ايران از زماني موفق به عملکرد بهينه خواهد شد که نه تنها بر اساس اصول بيمه بلکه بر اساس کمک و تعاون متقابل اجرا شود و از نهادهاي سنتي مانند تعاوني ها، شوراي روستا به عنوان حلقه ارتباط با کشاورزان خرده پا استفاده کند و از سوي ديگر سياست هاي مناسب حمايتي کشاورزي را بطور موازي و هماهنگ با بيمه محصولات زراعي اجرا شرکت همه کشاورزان را در برنامه بيمه اجرا مي نمايد. در کشور ما با استفاده  از زمينه تاريخي  و کارت هاي اقتصادي و اجتماعي خاص، مي توان با ادغام نظام ها و نهادهاي سنتي در برنامه بيمه محصولات کشاورزي ، نقش مهمي در کمک به کشاورزان خرده پا ، ايجاد ظرفيت  هاي جديد ، افزايش کارايي و ايجاد رضامندي ايفاء نمود . بعلاوه  دولت نيز بايد از نظر مالي و سياست هاي به هنگام کشاورزي ، از اجراي اين برنامه ها حمايت کند ( ميلاني،1375).
براي برنامه ريزي جهت ايجاد ساختار مناسب بيمه اي در کشور بايد اهداف زير را به گونه اي مناسب دنبال نمود
1-      تعين نياز مناطق به بيمه محصولات زراعي –نياز سنجي در ارتباط با نوع محصولات کاشته شده توسط  زارعين هر منطقه
2-     شناسايي اولويت محصولاتي که بايد بيمه شوند
3-   تعريف جامع خطرات بيمه پذير
4-   ارايه فرمولي مناسب و واقع گرايانه براي پرداخت غرامت
5-   تخمين نياز هاي مالي
6-   شناسايي نياز هاي سازماني و انگيزشي کارکنان بيمه محصولات
7-   عادلانه کردن حق بيمه با توجه به تفاوت ريسک بين پرداخت کنند گان حق بيمه کشاورزان ، در جهت تحقق بيشتر عدالت در صنعت بيمه محصولات کشاورزي
8-   ارايه طرحها يي براي بيمه هاي جديد کشاورزي و تنوع بيشتر در خدمات بيمه اي بخش کشاورزي و در نهايت کوشش عدالت در صنعت بيمه محصولات کشاورزي
9-    هماهنگي بين صندوق بيمه محصولات کشاورزي و بيمه ايران بطور کلي عوامل اجرايي بيمه محصولات کشاورزي
در ايران شناخت عيني از مناطق روستايي و خرده فرهنگ دهقاني ندارد و در اين زمينه آموزشهاي خاصي به آنان عرضه نشده است . در بيمه هاي شهري مثل بيمه عمر يا انواع بيمه هاي مهندسي و تجارتي ، اين فصل به دليل گسترده فعاليت بيمه در شهرها کمتر به چشم مي آيد . وجود ساير اشکال بيمه در سطح روستا ها کمک موثري در ترويج بيمه محصولات بحساب مي آيد .هر چه پوشش بيمه اي براي کشاورزي جامع تر باشد و بخش بيشتري از دارايي هاي او را پوشش دهد امکان فعاليت بيمه محصول بيشتر شده و پذيرش  زارع آسانتر خواهد بود (جابري،1373).
منبع:dehati59.blogfa.com/cat-7.aspx

نوشته شده در شنبه یکم آذر 1393 ساعت 11:16:49 توسط مهندس احمد یزدانی


بازگشت به صفحه ترویج و توسعه کشاورزی


امتیاز شما به این مطلب

در کادر زیر نظر خود را درج نمایید




 refresh
کد امنیتی را وارد نمایید
روش فعالیت در انجمن کشاورزی


روش فعالیت در انجمن