دستور العمل فني کلزا
دستور العمل فني کلزا

دستور العمل فني کلزا

 

شرايط خاك
 
كلزا گياهي است كه به شرايط غرقابي حساس مي باشد، لذا در مناطقي كه زمين آبگير مي باشد و يا سطح آب زيرزميني بالاست، بايد نسبت به احداث زهكشهاي مناسب اقدام گردد. كلزا به شوري مقاومت خوبي داشته و تا EC برابر 6-8 دسي زيمنس بر متر مربع مي تواند عملكرد قابل قبولي داشته باشد. كلزا بدليل دارا بودن سيستم ريشه اي عميق در خاكهايي كه بافت سبك دارند و به سرعت آب زمين تبخير مي شود، مي تواند عملكرد بهتري نسبت به گياهاني كه ريشه سطحي دارند (مانند گندم و جو) داشته باشد.
 
آماده سازي بستر بذر
 
از آنجايي كه بذر كلزا ريز مي باشد، تهيه بستر بذر مناسب جهت سبز يكنواخت و ايجاد تراكم بوته كافي از اقدامات اوليه حصول عملكرد بالا مي باشد كه با پوشش گياهي كافي در مزرعه براي استفاده بهينه از شرايط محيطي فراهم مي شود. لذا براي تهيه مناسب بستر بذر، انجام عمليات زير ضروري است : 
بعد از برداشت محصول قبلي، در صورت امكان، زمين مورد نظر آبياري گرديده و پس از رسيدن به رطوبت مناسب، به وسيله گاو آهن برگردان دار شخم زده مي‌شود. جهت خرد شدن كلوخها و بقاياي محصول قبلي و همچنين يكنواختي خاك مزرعه، توصيه مي گردد، زمين مورد نظر ديسك و ماله زده شود و سپس اقدام به پخش كودهاي فسفره و پتاسه مورد نياز و علف كش ترفلان به طور يكنواخت در سطح مزرعه گردد و سپس به وسيله ديسك سبك، كود و علفكش با خاك مخلوط شود.
 
زمان كاشت
 
اصولاً كلزا در تمام مناطق ايران در فصل پاييز كشت مي گردد. اين گياه نسبت به تاريخ كاشت حساسيت زيادي داشته و بخش مهمي از عملكرد دانه تابعي از زمان كاشت مي باشد.
 
👈زمان كاشت كلزا در اقليم گرم و مرطوب شمال و گرم خشك جنوب👉نيمه دوم مهر الي نيمه دوم آبان، در اقليم معتدل سرد، دهه سوم شهريور تا نيمه اول مهر و در اقليم سرد، اوايل تا اواخر شهريور ماه مي باشد. در مناطقي كه كشت كلزا در تاريخ كاشت توصيه شده امكان پذير نمي باشد، مي توان از ارقام مناسب با چند روز تاخير كاشت استفاده نمود. جهت تعيين دقيقتر تاريخ كاشت منطقه با كارشناسان كشاورزي ناحيه مشورت گردد. 
 
👈زمان كاشت زمستانه👉
در مناطقي از اقليم سرد و معتدل سرد كه بدليل محدوديت آب پاييزه امكان كاشت پاييزه كلزا وجود ندارد و در فصل بهار آب فصلي وجود دارد، مي توان ارقام كلزا با تيپ رشد بهاره را در نيمه دوم بهمن تا نيمه اول اسفند ماه كشت كرد و عملكرد قابل قبولي را برداشت نمود. در اين شرايط برداشت كلزا دو هفته از تاريخ برداشت كشتهاي پاييزه به تاخير مي افتد.
 
ارقام مناسب
 
بطور كلي كلزا داراي دو تيپ رشد بهاره و زمستانه است كه در مناطق گرم و مرطوب شمال و گرم و خشك جنوب ارقام بهاره و در مناطق سرد و معتدل سرد ارقام زمستانه كشت مي شود. جهت تعيين بهترين رقم كلزا در منطقه با كارشناسان كشاورزي آن ناحيه مشورت نماييد.
 
تناوب مناسب 
 
جهت افزايش عملكرد، بهبود خصوصيات فيزيكي و شيميايي خاك، افزايش مواد آلي خاك و افزايش عملكرد كلزا در تناوب با غلات زمستانه كشت گردد. تحقيقات نشان داده است كه كشت كلزا و غلات زمستانه در تناوب با يكديگر باعث افزايش عملكرد دانه مي شود.
 
آرايش كاشت
 
جوي و پشته هاي 60 سانتيمتري ايجاد گرديده و دو خط به فاصله 30 سانتيمتر در روي پشته كشت گردد. در صورتي كه كشت به صورت مسطح انجام شود، فواصل خطوط 20 سانتيمتر در نظر گرفته شود. عمق كاشت مناسب در خاكهاي سنگين (نظير  شاليزارها) 2-1 سانتيمتر و در خاكهاي سبك، 3-2 سانتيمتر مي‌باشد. تراكم بوته مناسب در ارقام با تيپ رشد زمستانه 100-80 بوته در مترمربع (ميزان بذر 8-6 كيلوگرم در هكتار) و در ارقام با تيپ رشد بهاره 80-60 بوته در مترمربع (ميزان بذر 7-5 كيلوگرم در هكتار) است.
 
كود مورد نياز
 
براي توليد عملكرد اقتصادي كلزا مقادير كودي ذيل مورد نياز است : 
1) 200 كيلوگرم در هكتار ازت خالص تقريباً معادل 400 كيلوگرم در هكتار اوره 
2) 70 كيلوگرم در هكتار فسفر خالص تقريباً معادل 150 كيلوگرم در هكتار فسفات آمونيوم يا سوپر فسفات تريپل 
3) 100 كيلوگرم در هكتار پتاس خالص تقريباً معادل 200 كيلوگرم در هكتار سولفات پتاسيم 
 
بمنظور استفاده بهينه گياه از كود ازته بهتر است آن را در سه مرحله به شرح زير در اختيار گياه قرار داد: 
1)  همزمان با آبياري دوم (100 كيلوگرم در هكتار اوره) 
2) از شروع مرحله ساقه دهي (200 كيلوگرم در هكتار اوره)  
3) شروع مرحله گلدهي (100 كيلوگرم در هكتار اوره) 
توجه : پس از آزمون خاك، مقادير ازت، فسفر و پتاس موجود در خاك از ميزان توصيه شده كسر گردد.
 
محلول پاشي كودهاي شيميايي
 
استفاده از كودهاي ميكرو (ريزمغذي) در مرحله غنچه دهي به صورت محلول پاشي به ميزان توصيه شده، سبب افزايش توليد و بالا رفتن كيفيت دانه مي گردد.
 
آبياري
 
دو بار آبياري در مرحله كاشت به فاصله 7-5 روز جهت سبز شدن يكنواخت مزرعه كلزا توصيه مي شود. در صورت عدم بارندگي، سومين آبياري در مرحله 4-2 برگي انجام مي شود. پس از سپري شدن فصل زمستان همراه با اولين كود سرك، چهارمين آبياري انجام مي گردد. آبياري بعد در مرحله ظهور گل همراه با كود ازته سرك دوم اعمال مي شود بسته به ميزان تبخير و تعرق منطقه حداقل 4-2 نوبت آبياري ديگر در مرحله تشكيل غلاف و پر شدن دانه ضروري است. 
در استانهاي مازندران، گيلان و برخي از مناطق استان گلستان بدليل ريزش هاي جوي كافي، آبياري لازم نيست. البته در مناطقي مانند گنبد كه دوره پرشدن دانه به خشكي برخورد مي كند، انجام آبياري تكميلي باعث افزايش چشمگيري در عملكرد دانه كلزا خواهد شد.
 
كنترل آفات
 
شته :  
از جمله آفات مهمي است كه به برگ، ساقه، گل و غلافهاي در حال رشد كلزا حمله نموده و با مكيدن شيره سلولي، باعث كاهش شديد رشد و ايجاد تغيير شكل مي گردد. جهت كنترل اين آفت، استفاده از آفتكشهاي سيتميك نظير متاسيستوكس (1.5 ليتر در هكتار)، اكاتين ( 2 ليتر در هكتار)، ديماكرون (0.5 ليتر در هكتار) و پريمور ( 1 كيلوگرم در هكتار) توصيه مي شود. در مزارعي كه اطراف آنها زنبور عسل پرورش داده مي شود، بهتر است از سم پريمور استفاده گردد. پس از پايان مرحله روزت، مزرعه تحت كنترل قرار گرفته و با مشاهده شته سريعاً نسبت به سمپاشي مزرعه با آفت كشهاي فوق  الذكر اقدام گردد. در صورت وجود شته، سمپاشي دوم به فاصله دو هفته بعد ضروري مي باشد. از آنجايي كه حمله شته ها از حاشيه مزارع شروع مي شود، از بين بردن علفهاي هرز اطراف مزارع بسيار مهم است. 
 
سوسك گرده خوار : 
يكي ديگر از آفات مهم كلزاست كه در مراحل غنچه دهي و گلدهي به گياه كلزا حمله كرده و با از بين بردن گلها باعث كاهش عملكرد مي گردد. در صورت مشاهده اين آفت، سمپاشي با ديازينون به ميزان 1.5-1 ليتر در هكتار توصيه مي شود. 
 
سوسك منداب : 
 از آفات مهم كلزا در مرحله روزت مي باشد كه با تغذيه از برگهاي گياه، باعث كاهش مقاومت به سرما و در نهايت افت عملكرد گياه مي شود. براي مبارزه با اين آفت از سمهاي فوزالون ( 3-2 ليتر در هكتار)، ديازينون (1.5-1 ليتر در هكتار)، ديازينون استفاده مي شود. 
 
كك چليپاييان :  
خسارت ناشي از حمله اين آفت در مراحل اوليه رشد (از مرحله كوتيلدون) در بعضي مناطق به ويژه در كشتهاي كرپه مشاهده مي شود. براي كاهش خسارت بايد اولاً كشت به موقع صورت گيرد و ثانياً از بذور ضدعفوني شده با حشره كشهايي نظير كائوچو استفاده گردد. در صورت تراكم بالاي جمعيت كك، توصيه مي شود مزرعه با آفت كشهاي مناسب نظير ديازينون به ميزان 2 ليتر در هكتار سم پاشي گردد. 
 
پرندگان : خسارت ناشي از پرندگان در بعضي مناطق كشور به ويژه مناطق جنوبي و شمالي كشور بسيار مشهود است. براي كاهش خسارت ايجاد شده مي توان از كشت به موقع و روشهايي نظير ايجاد صدا و مترسك استفاده كرد.
 
 
آخرين آبياري
 
آخرين آبياري زماني انجام شود كه 20 درصد غلافهاي ساقه اصلي قهوه اي شده اند. در صورتي كه در طول دوره رشد و نمو گياه، حدود 30-25 ميلي متر نزولات جوي به طور يكجا حادث شود مي توان از انجام آبياري در آن مرحله خودداري كرد و اين ميزان بارندگي را به عنوان يك نوبت آبياري تلقي نمود.
 
برداشت
 
زمان مناسب برداشت غير مستقيم كلزا وقتي است كه 40 تا 50 درصد دانه هاي غلاف هاي ساقه اصلي و شاخه هاي اوليه به قهوه اي روشن يا تيره متمايل شوند. برداشت در زمان صبح و عصر باعث كاهش ريزش دانه مي‌گردد. پس از برداشت، محصول بايد به مدت 7-5 روز در شرايط مزرعه و در معرض آفتاب قرار گيرد تا بذور سبز به رنگ تيره در آيند و پس از رسيدن رطوبت دانه به حدود 12 درصد، عمليات خرمن كوبي صورت گيرد. 
در برداشت مستقيم، وقتي 90-85 درصد دانه هاي غلاف هاي ساقه اصلي و شاخه هاي اوليه به رنگ قهوه اي روشن يا تيره متمايل شدند، ميتوان محصول را با كمباين برداشت نمود. در اين حالت، تنظيمات كمباين بايد به درستي انجام شود. هدكمباين تا حد ممكن در بالاترين سطح قرار گيرد، به طوري كه غلاف هاي كلزا را از پشت به داخل كمباين هدايت كند. سرعت هد تقريباً 15 درصد بيشتر از سرعت حركت كمباين باشد. همچنين ارتفاع هليس از كف پلات فرم 20-12 ميلي متر و فواصل در طرفين كاملاً يكسان باشد. دور استوانه كوبنده نيز 620-580 دور در دقيقه تنظيم گردد.
 
انبار كردن
 
جهت انبار كردن محصول بايد ابتدا آنها را تميز كرد و وقتي كه رطوبت دانه به 8 درصد رسيد در يك انبار تميز با تهويه مطلوب ذخيره كرد. در استانهاي گلستان، مازندران، گيلان و همچنين دشت مغان در صورتي كه رطوبت بالا باشد بايد از خشك كن استفاده شود. ضدعفوني كردن انبار و از بين بردن حشرات موذي قبل از عمل ذخيره سازي الزامي است.
 
 
 

نوشته شده در 11/09/1395 پنجشنبه ساعت 19:47:52 توسط samira
ویرایش شده در 11/09/1395 پنجشنبه ساعت 19:48:19 توسط samira


بازگشت به صفحه صنایع غذایی


امتیاز شما به این مطلب

در کادر زیر نظر خود را درج نمایید




 refresh
کد امنیتی را وارد نمایید