دستور العمل فني گندم آبي براي مناطق سردسير
دستور العمل فني گندم آبي براي مناطق سردسير

دستور العمل فني گندم آبي براي مناطق سردسير

 
 
آماده سازي زمين: 
 
خاك ورزي اوليه 
با استفاده از گاوآهن پس از گاورو شدن زمين به عمق حدود 25 سانتيمتر اقدام به شخم جهت برگرداندن و همچنين به زير خاك بردن بقاياي گياهي مي نمائيم. با توجه به اينكه گندم به نشست خاك پس از مرحله رويش حساسيت شديد دارد لذا ضروري است كه عمليات شخم حدود يكماه قبل از كاشت انجام گيرد. با توجه به عمق ثابت شخم درسالهاي متوالي و نيز بدليل تردد ماشين آلات بتدريج لايه سخت تحتاني در خاك تشكيل مي‌گردد، لذا در صورت ضرورت براي رفع اين مشكل و شكستن لايه ها، استفاده از ساب سويلر (زيرشكن) هر 3 يا 4 سال يكبار با تشخيص كارشناسان واحد مهندسي زراعي و يا خاك و آب منطقه توصيه ميگردد. 
 
 
خاك ورزي ثانويه 
نتيجه انجام خاك ورزي ثانويه، ايجاد بستر مناسب قبل از انجام عمليات كاشت بوده تا بذر در خاك مناسب قرار گرفته و بتواند آب و مواد غذايي را جهت جوانه زني و رشد و نمو بخوبي جذب نمايد. در اين مرحله استفاده از دنباله بندهاي ديسك و لولر، جهت نرم كردن و تسطيح خاك توصيه مي شود.
 
 
كاشت:
 اولويت بندي روشهاي مختلف تهيه بستر بذر 
اولويت اول: شخم با گاو آهن دو طرفه + ديسك + لولر 
اولويت دوم : شخم با گاو آهن يكطرفه + رتيواتور يا سيكلوتيلر  
اولويت سوم : شخم با گاو آهن يك طرفه + ديسك + لولر  
اولويت چهارم : دو بار شخم با گاو آهن قلمي + ديسك + لولر  
اولويت پنجم : شخم با گاوآهن يكطرفه + گاوآهن قلمي مركب داراي غلطك بعنوان عمليات خاكورزي ثانويه.
 
 
انتخاب رقم و بذر مناسب:
زارعين گندمكار لازمست با توجه به شرايط مزرعه خود و نياز امكانات آبياري قابل استفاده از رقم مناسب استفاده نمايند بعنوان مثال زارعيني كه از لحاظ تعداد دفعات آبياري مشكلي ندارند از ارقام پرتوقع با پتانسيل بالا و زارعين كه محدوديت منابع آب دارند از ارقام متحمل به كم آبياري استفاده نمايند. منبع بذر بهتر است مادري يا گواهي شده باشد. 
 
 
تاريخ كاشت:
با توجه به كاهش دما در اقليم سردسير در آبان ماه و ضرورت استقرار گياه و گذراندن مراحل اوليه رشد و كامل نمودن مرحله پنجه زدن قبل از روبرو شدن با خطر سرمازدگي، كشت بموقع در مناطق سرد از اهميت خاصي برخوردار است. تاريخ كاشت اغلب استانهاي سردسير كشورمان نيمه اول مهرماه است. بطوركلي مي توان گفت ارقامي كه داراي تيپ رشد زمستانه هستند، در نيمه اول مهرماه و ارقامي كه داراي تيپ رشد بينابين (پائيزه بهاره) هستند در نيمه دوم مهرماه بايد كشت شوند. 
 
 
ميزان بذر مصرفي:
ميزان بذر در واحد سطح در يك زراعت آبي خوب كه عمليات آماده سازي بستر، بخوبي انجام شده باشد، تابع خصوصيات زراعي رقم مورد كشت است. چنانچه رقم از ارقام كم پنجه باشد، جهت تأمين تعداد مناسب سنبله در واحد سطح بايد ميزان بذر را افزايش و در صورتيكه از ارقام پرپنجه استفاده شود، مقدار بذر را ميتوان كاهش داد. با توجه به اينكه وزن هزار دانه ارقام مختلف متفاوت است، بهتر است مقدار بذر در واحد سطح را براساس تعداد دانه در متر مربع مشخص و با احتساب وزن هزار دانه، مقدار بذر در هكتار را محاسبه نمود. طبق مطالعات انجام شده بطور كلي ميتوان گفت براي اين اقليم تعداد 450-400  دانه در متر مربع معادل 180-160 كيلوگرم در هكتار منظور كرد. 
 
 
عمق،فواصل و روش كاشت:
با توجه به خطر سرمازدگي گياه در زمستان و فصل يخبندان، كشت بذر در عمق مناسب عامل مهمي در كاهش اين عارضه مي باشد. بذوريكه در عمق مناسب كشت نشوند و قبل از رسيدن فصل سرما توسعه كافي نيابند، حتي ارقام مقاوم به سرما از سرما خسارت ديده و باعث كاهش درصد سبز مزرعه مي شوند. عمق كاشت در مناطق سردسير حدود 6-5 سانتيمتر توصيه مي شود. بديهي است چنانچه ارقامي معرفي شوند كه داراي طول كلئوپتيل بيشتري باشند ميتوان ميزان عمق كاشت را افزايش داد. فواصل خطوط و عرض پشته ها در زراعت آبي تابع بافت و جنس خاك است. در اراضي سبك، عرض پشته ها كمتر و در اراضي سنگين عرض پشته ها مي تواند افزايش يابد. در خاكهاي با بافت متوسط فاصله دو فارو از هم 60 سانتيمتر و فاصله خطوط از هم 20-18 سانتي متر توصيه مي گردد. بدين ترتيب روي هر پشته سه خط بفاصله 18 تا 15 سانتيمتر كشت خواهد شد. بهترين روش كاشت، كشت با بذرافشان رديفي است. 
 
 
مصرف كودهاي شيميايي: 
بطوركلي در زراعت، براي بدست آوردن عملكرد بيشتر و ارتقاء كيفيت محصول توليدي تغذيه گياهي اهميت بسزايي دارد. با توجه به ضرورت ارتقاء و بهبود سلامتي جامعه مصرف انواعي ديگر از كودها علاوه بر ماكروها تحت عنوان ريزمغذيها كه رفع كمبود آنها ارتباط تنگاتنگي با سلامتي انسان دارد، توصيه شده است. ريزمغذي ها شامل كودهاي ميان مصرف(مانند انواع كودهاي گوگردي، سولفات منيزيم) و كودهاي ميكرو (نظير سولفات روي، سولفات آهن،سولفات مس،سولفات منگنز و اسيدبوريك) هستند،كه هر كدام از آنها نقش بسزايي را درتوليد محصولات از نظر كمي و كيفي و يا برقراري ايجاد تعادل در ميزان مصرف ساير كودها دارند. علاوه بر روش آزمون خاك، از موارد ديگر، ضرورت شناخت علايم كمبود عناصر غذايي است. گندم نيز همانند ساير محصولات زراعي بالاخص غلات، علايم خاصي از كمبود و يا بعضاً اثرات سمي عناصر غذايي را از خود بروز مي دهد.
 
 
آبياري:
در حال حاضر با توجه به توپوگرافي خاك مزارع و نوع عمليات بسترسازي، آبياري فاروئي (نشتي) بدلايل زير مورد تأكيد مي باشد. 
1) سرعت كشت به منظور رعايت تاريخ كاشت 
2) پائين بودن هزينه آبياري 
3) صرفه جوئي درمصرف آب 
4) سبز يكنواخت محصول و استفاده از بذر كمتر 
5) امكان استفاده از سيستم فارويي در اراضي كه داراي محدوديت آبي هستند. 
در اراضي كه محدوديت شوري در خاك و آب دارند، ايجاد اين روش بايستي با احتياط انجام گيرد و روش آبياري كرتي نواري از اولويت برخوردار است. اولين آبياري مزرعه گندم كه بنام (خاك آب) ناميده ميشود از اهميت ويژه اي برخوردار است. بمنظور بالا بردن درصد سبز مزرعه و يكنواختي آن، آب بايد در فاروها به ملايمت جريان داشته و تا سياه شدن پشته ها (آبياري كامل سطح مزرعه) و جذب آب بوسيله خاك كه حدود 24-20 ساعت طول مي كشد، ادامه يابد. در اراضي رسي در صورتي كه خطر سله بستن زمين وجود داشته باشد، بايد آبياري دوم بفاصله پانزده روز بعد از اولين آبياري در صورت عدم بارندگي انجام شود. در سالهاي با بارندگي نرمال معمولاً دو بار آبياري پائيزه براي گندم كافي است. با كاهش درجه حرارت محيط و فرا رسيدن سرما كه خطر يخبندان در شب فرا مي رسد، از آبياري مزرعه بايد اجتناب نمود. 
 
 
كنترل علفهاي هرز:
هدف از كنترل علفهاي هرز كاهش جمعيت آنان به حدي است كه به محصول خسارت وارد ننموده و كيفيت غله و محصول برداشت شده فعلي و محصول بعدي در تناوب را تحت تأثير قرار ندهد. بدين منظور از روشهاي تلفيقي مديريت علفهاي هرز به شرح زير استفاده ميگردد : 
الف) پيشگيري  
ب) روش هاي زراعي  
ج) روش هاي مكانيكي  
د) روش هاي كنترل شيميائي 
 
 
كنترل بيماريها:👇
 
زنگهاي گندم: 
زنگهاي گندم (زنگ زرد، زنگ قهوه اي و زنگ سياه) از جمله بيماريهاي مهم اين محصول مي‌باشند كه در كشور ما زنگ زرد در درجه اول اهميت و زنگ قهوه اي در مرتبه دوم قراردارد (زنگ سياه از اهميت كمتري برخوردار است). 
 
سياهكها:(سياهك پنهان معمولي، سياهك پنهان پاكوتاه، سياهك آشكار، سياهك ناقص و سياهك برگي،سفيدك سطحي،بيماريهاي سپتوريائي،بلايت فوزاريومي خوشه،پاخوره،موزائيك رگه اي گندم، نماتد گالزاي گندم و كوتولگي زرد جو).
 
 
كنترل آفات: 
از مهمترين آفات گندم سن غلات است كه مبارزه با اين آفت در دو مرحله انجام مي شود. 
 
الف) مبارزه باسن مادر : نحوه مبارزه با سن مادر تأثير بسزايي در كاهش يا افزايش سطح كلي مبارزه شيميايي دارد. لذا مبارزه در اين مرحله بايد با توجه به نُرم اعلام شده از سوي سازمان حفظ نباتات در ارتباط با تعداد سن مادر در متر مربع در مزارع آبي و ديم، زماني انجام شود كه سن ها در مزرعه استقرار يافته و تغيير مكان ندهند (در يك مبارزه صحيح و بموقع مبارزه عليه سن مادر الزاماً به كاهش سطح مبارزه با پوره سن منتج ميگردد). 
 
ب) مبارزه با پوره سن : زمان مناسب مبارزه با پوره هنگامي است كه اكثريت جمعيت آفت در سن دوم پورگي باشند (با توجه به نُرم مبارزه اعلام شده از سوي سازمان حفظ نباتات در ارتباط با تعداد پوره در مترمربع در مزارع آبي وديم). از آفات مهم ديگر مي توان از پروانه برگخوار (مينوز)، سوسك سياه گندم و شته روسي گندم را نام برد. 
 
 
كود سرك:
توصيه مي شود كود ازته را در بهار به صورت سرك در دو مرحله، متناسب با شرايط خاك و آب اعمال نمود. تقسيط ازت در حداقل 2 بار در مراحل ساقه رفتن و شروع دانه بندي مورد توصيه ي اكيد است. كود دهي مرحله دانه بندي در ارتقاء كيفيت گندم توليدي بسيار موثر خواهد بود. 
 
 
برداشت:
 مناسب ترين زمان برداشت محصول وقتي است كه رطوبت آن بين 20-14 درصد است. كاربرد ماشينهاي برداشت (كمباين و يا دروگر) سبب تسريع در برداشت محصول و بهبود كيفي و كمي آن مي شود. كنترل و كاهش ضايعات در مرحله برداشت از موارد مهم تلقي شده و اكيداً توصيه ميگردد.
 
🌾👆👆👆

نوشته شده در 11/09/1395 پنجشنبه ساعت 19:56:01 توسط samira


بازگشت به صفحه گندم


امتیاز شما به این مطلب

در کادر زیر نظر خود را درج نمایید




 refresh
کد امنیتی را وارد نمایید