ماش
ماش

 ماش

 
 گیاه ماش بومی هندوستان است ولی در نقاط دیگر از جمله ایران می روید. دانه ماش غنی از پروتئین بوده و بعنوان ماده غذائی مورد مصرف دارد. ماش همچنین بعنوان غذای دام نیز مصرف می‌گردد. تركيبات دانه ماش شامل آب ۱۳ تا ۱۴ درصد، پروتئین ۲۷ تا ۲۹ درصد، کربوهیدرات ۴۰ تا ۴۶ درصد، چربی ۱ تا ۳ درصد و مواد معدنی نيز ۲ تا ۵ درصد مي‌باشد (كرماني، 1382).
 

مشخصات گياه‌شناسي ماش

 
ماش با نام علمي Vigna radiate از خانواده بقولات Leguminosae، از تیره پروانه‌داران (Fabaceae) و راستهنخود (Fabales) مي‌باشد و گیاهی است یک‌ساله به شکل بوته‌ای یا بالا رونده و ریشه‌های آن مستقیم و قدری منشعب هستند. ساقه‌ها راست، منشعب کرک‌دار، به رنگ سبز روشن و به ارتفاع 45 تا 90 سانتی‌متر می‌باشند. گل‌آذین آن بصورت خوشه و گل‌های آن که به رنگ لیمویی زرد می‌باشند بر روی دمگل بلندی قرار گرفته‌اند. غلاف‌های آن باریک، استوانه‌ای و کمی کرک‌دار بوده که قبل از رسیدن، سبز روشن یا سبز تیره و به هنگام رسیدن سبز مایل به قهوه‌ای یا سیاه رنگ می‌شود. در هر بوته 2 تا 8 غلاف و در هر غلاف 10 تا 20 بذر به رنگ سبز، طلایی، قهوه‌ای و سیاه دیده می‌شوند. وزن هزار دانه آن 20 تا 40 گرم است (كومار و راگو[1]، 2001). مواد قندی موجود در زیر برگ ماش نیز همواره موجب جذب زنبور عسل به رویش‌گاه این گیاه می‌شود(مظفریان، ولی‌الله، 1381).

 

ارقام ماش

 
ماش گوهر: به رنگ سبز روشن و قلوه‌ای شکل، وزن 1000 دانه 25 گرم، تا حدودی مقاوم به امراض و طول مدت رشد آن 75 روز مي‌باشد.
 
 
 
 ماش پرتو: به رنگ سبز تیره و گرد، مقاوم به امراض، وزن 1000 دانه 40 گرم و طول مدت رشد اين رقم 73 روز مي‌باشد.
 
 ماش مهر: به رنگ سبز روشن و استوانه‌ای شکل، مقاوم به امراض، وزن هزار دانه 48 گرم و طول مدت رشد آن 80 روز مي‌باشد (مظفريان، 1381).
 

کاشت ماش

 
چون ماش گیاهی تابستانه و وجینی است لذا باید در پائیز سال قبل برای کاشت آن، زمین را به عمق 25 تا 30 سانتی‌متر شخم زده و اگر کود دامی لازم باشد باید همراه این شخم به زمین داده شود. سپس در بهار سال بعد شخمی متوسط به عمق 10 تا 20 سانتی متر زده می شود. معمولاً بذرهای آن را به روش دست‌پاش، کپه‌ای و خطی کشت می کنند. مقدار بذر لازم بسته به جنس خاک، روش کاشت و اندازه بذر متفاوت بوده و معمولاً بین 30 تا 40 کیلوگرم در هكتار مصرف می‌شود (زرگري، 1379).
 
 
 
نیازهای اکولوژیکی
 

آب و هوا ماش

 
ماش گیاهی است گرمسیری که معمولاً در دمای بالاتر از 16 درجه سانتی‌گراد رشد می‌کند و در دمای کمتر از ( 1- ) درجه سانتی‌گراد از بین می‌رود. این گیاه تابستانه بوده و دارای نیاز حرارتی زیادی است. انواع پاکوتاه ماش نسبت به انواع پابلند آن به درجه حرارت کمتری نیاز دارد. درجه حرارت لازم برای جوانه زدن آن 8 درجه سانتی‌گراد است و چنانچه در طول رشد، دما کمتر از 12 درجه باشد بخوبی رشد نمی‌کند. در مناطق خشک نیمه گرمسیر و گرمسیر، مانند ایران فقط تحت شرایط آبی محصول می‌دهد. این گیاه به خشکی مقاوم بوده و به ماندابی حساس است. ماش گیاهی است روز کوتاه اما تعداد کمی از واریته‌های آن به طول روز بی تفاوت هستند (بادنهاژن و ريچارد[2]، 2004).

 

خاک ماش

 
ماش را در انواع خاک‌ها می‌کارند ولی در اراضی سبک و غنی از مواد آلی یا خاک‌های شنی رسی، عملکرد آن بیشتر است. به خاک‌های بیش از حد مرطوب، حساس بوده و در خاک‌های گرم و خشک، محصول خوبی تولید می‌کنند (كسل[3] و همكاران، 2000).

 

نياز غذايي ماش

 
این گیاه به ازت و فسفر واکنش نشان می‌دهد. افزایش ازت تا 20 کیلوگرم در هکتار، محصول علوفه را افزایش می‌دهد. در صورتي كه افزايش فسفر تا سطح 55 كيلوگرم در هكتار باعث افزايش محصول از 0 تا 60 كيلوگرم در هكتار شده است (كرماني، 1382).

 

برداشت ماش

 
در ایران این گیاه پس از برداشت جو یا گندم کاشته می‌شود و در پائیز هنگامی‌که دانه‌های آن سفت و غلاف‌های آن زرد یا سیاه شدند محصول آن را در چند نوبت برداشت می‌کنند. مقدار عملکرد آن از 400 تا 700 کيلوگرم در هکتار متفاوت بوده و تا 1500 کیلوگرم در هکتار می‌توان از آن محصول گرفت. در مناطق گرمسیری اغلب ماش را به صورت مخلوط با سایر غلات می‌کارند ( كرماني، 1382).

نوشته شده در شنبه پنجم مهر 1393 ساعت 12:00:55 توسط مهندس احمد یزدانی


بازگشت به صفحه زراعت


امتیاز شما به این مطلب

در کادر زیر نظر خود را درج نمایید




 refresh
کد امنیتی را وارد نمایید